Filmnieuwsbrief 177
AI blijft de filmwereld bezig houden - Een persoonlijke noot over mijn Vlaamse filmliefde
Dat cinema je in je hart kan raken, hoef ik voor de lezers van deze nieuwsbrief niet te benadrukken. Zo werd ik deze week blij verrast door Radioman, de nieuwe film van Frank van Passel. Eerder maakte hij het verpletterend mooie Manneken Pis (1995), over een dromerige weesjongen die in de overweldigende metropool Brussel zijn weg moest vinden en daar verliefd wordt op een brutale vrouwelijke trambestuurder. Deze film liet mij de kracht van cinema pas echt goed zien.
Jaren later, in 2019, werd deze film in een prachtig gerestaureerde versie opnieuw vertoond: ditmaal in de filmzaal van het Flagey gebouw, een art-deco juweel uit de jaren ‘30, gebouwd als huis voor de nationale radio in België. En laat nu net Frank van Passels Radioman zich helemaal in ditzelfde Flagey afspelen, wederom met een romance tussen een verlegen jongen en een meisje die de wereld wil veroveren.
De cirkel is ook mooi rond, omdat de toenmalige hoofdrolspelers Frank Vercruyssen en Antje de Boeck ruim 30 jaar na Manneken Pis opnieuw schitteren in Radioman, al is het nu in fijne bijrollen. Kortom: ik heb deze week weer de kracht van cinema mogen ervaren toen ik ontroerd in mijn bioscoopstoel zat. Radioman is maar op enkele tijden in een paar plaatsen te zien, en hopelijk snel op een van de streamers. Manneken Pis is alleen te zien op de streamingdienst Sooner.
Verder kom ik nog even terug op een item uit mijn vorige nieuwbrief over de uitbreidingsplannen van Kino in Den Haag en Rotterdam. De zaken liggen net iets genuanceerder, zo begreep ik van Kino. Zo zijn ze met zowel Kinepolis (over het Rotterdamse Cinerama) als de gemeente Den Haag en de bewoners in het Haagse in goed constructief overleg, en gaat het conflict over Cinerama vooral tussen eigenaar VolkerWessels en Kinepolis. Waarvan akte. En uiteraard blijf ik het het volgen.
Wat ik ook elke dag weer volg, is de invloed van AI op de filmwereld. En daarom in deze nieuwsbrief extra aandacht hiervoor.
Academy stelt regels aan gebruik van AI - anders geen Oscarnominatie
Dat AI ook de filmindustrie flink opschudt, is wel duidelijk als je het filmnieuws een beetje volgt. Het is daarom ook niet vreemd dat de Academy of Motion Picture Arts and Sciences recent aankondigde om de Oscarregels rond het gebruik van AI aan te scherpen, zo schrijft onder meer de BBC. Voortaan komen alleen acteerprestaties die aantoonbaar door mensen zijn geleverd en scenario’s die door echte mensen zijn geschreven in aanmerking voor een Oscarnominatie. Technologie is al decennia onderdeel van filmproductie, mar de Academy voelt nu de noodzaak om expliciet vast te leggen dat de kern van acteren en schrijven menselijk moet blijven. Tegelijk wordt AI niet uitgesloten uit het maakproces. In andere disciplines — van montage tot visuele effecten — mag AI gewoon worden gebruikt.
Steeds meer regisseurs experimenteren met AI — maar blijven kritisch
AI wordt in Hollywood dus langzaam minder taboe, ook bij gevestigde makers. Regisseurs als Steven Soderbergh en Darren Aronofsky gebruiken het al voorzichtig in hun werk, bijvoorbeeld voor visuele experimenten of productieprocessen. Anderen, onder wie James Cameron en Ben Affleck, verkennen de mogelijkheden vooral achter de schermen, zo is te lezen in een stuk in de Guardian.
Opvallend is dat niemand het echt als wondermiddel presenteert. Soderbergh noemt het eerder een interessante fase dan een revolutie. Maar juist dat pragmatische experimenteren schuurt: AI ligt nog steeds gevoelig, zeker omdat het ook raakt aan banen, auteurschap en de kwaliteit van films.
Chinese streamingdienst bekritiseerd door gebruik AI-acteurs
De Chinese streamingdienst iQIYI ligt onder vuur na de lancering van een database met AI-gegenereerde ‘acteurs’. Het platform gebruikt digitale performers die inzetbaar zijn voor uiteenlopende producties. Uiteraard leidde dit meteen tot een stortvloed aan kritiek vanuit makers en acteurs. Zeker in een land waar AI, gezichtsherkenning en technologische vooruitgang zonder oog voor de menselijke maat of aandacht voor privacy steeds dominanter worden, lijkt deze angst me meer dan terecht. De kritiek wordt door iQIYI wat weggewimpeld - het zou zo’n vaart niet lopen, en de sector wordt bij het hele proces betrokken. Maar de hashtag “iQIYI went nuts” werd even trending in het overgecontroleerde China.
Ondertussen heeft wereldster Taylor Swift haar eigen beeld en geluid als merk in een database geregistreerd, maar dan juist om AI-misbruik tegen te gaan.
Podcast: Hoe China Hollywood steeds meer naar zijn hand zet
De invloed van China op Hollywood is de afgelopen jaren sluipenderwijs maar structureel gegroeid, zo blijkt uit een aflevering van de NRC podcast Wereldzaken. Amerikaanse filmstudio’s passen hun films steeds vaker aan om toegang te houden tot de lucratieve Chinese markt — van het schrappen van gevoelige thema’s tot het aanpassen van verhaallijnen en personages.
Ik heb er al vaker over bericht, maar in deze podcast wordt dit in een interessante context geplaatst. Het gaat namelijk verder dan alleen censuur. Ook op financieel vlak is de afhankelijkheid groot: Chinese investeringen en box office-opbrengsten spelen een steeds grotere rol in de besluitvorming van studio’s. Het gevolg is een vorm van zelfcensuur, waarbij makers al in een vroeg stadium rekening houden met wat wel en niet door de Chinese keuring komt. Luistertip!
